Novi Bečej i Arača biciklom

Stara Tisa, ostaci novobečejske tvrđave, ruševine srednjevekovne crkve
Banat | zrnce peska na dnu Panonskog mora 28. 10. 2006. http://perpetuum-mobile.net/banat/novi-becej-i-araca/

Novi Bečej i Arača biciklom

Stara Tisa, ostaci novobečejske tvrđave, ruševine srednjevekovne crkve

Banat

zrnce peska na dnu Panonskog mora

Novi Bečej i Arača biciklom

Fruška gora, Kovilj i Koviljski rit i Begečka jama su očigledni izbori za jednodnevne vožnje biciklom, ali i okolina Bečeja je interesantna a ipak i dalje dovoljno blizu.

Krenuli smo rano ujutro iz Novog Sada, pa preko Bačkog Jarka, Temerina, Bačkog Gradišta i uz meandar “Mrtve Tise” i preko Tise stigli u Banat i Novi Bečej. Ovo je najnezgodnija deonica celog puta, pošto se stalno vozi kroz saobraćaj. Tu smo imali i jednu malu nezgodu; u jednom trenutku sam iz nekog razloga morao da stanem, pa sam sišao sa ivice asfalta 30-40 santimetara u stranu, i svi koji su vozili iza mene su me bez problema prošli, osim Dace koja nije ni vozila ivicom već van puta, i nije gledala ispred sebe (a ni ja se nisam okrenuo pre nego što sam se zaustavio), pa se zapucala u mene i povredila nogu.

U Novom Bečeju Žarko i Daca su se odmah odvojili u nekom kafiću, nju je bolela noga od udarca da se dalje voza okolo, pa se on ponudio da joj pravi društvo dok ne krenemo nazad prema Novom Sadu. Mi ostali (Tića, Danijel i ja) smo se provozali kroz centar, izašli na kej i krenuli da tražimo ostatke novobečejske tvrđave dole u nebranjenom delu uz Tisu.

Novobečejska tvrđava

Prema Rudolfu Šmitu, Bečej se prvi put pominje u dokumentima 1238. godine, kada kralj Bela IV potvrđuje poklon sela Bečej (villa Wechey) konventu krstaša u Stonom Beogradu. U cilju obezbeđenja poseda, krstaši podižu tvrđavu (Castellanus de Beche) krajem XIII ili početkom XIV veka, verovatno na mestu ostataka starijeg rimskog utvrđenja.


1386. godine markgraf od Brandenburga, budući kralj Žigmund grad poklanja braći Ladislavu i Ištvanu Lošonci. Krajem XIV veka drži ga Stefan Lazarević a od 1419. je u rukama Đurđa Brankovića, zatim Hunjadija a od početka XVI veka drži ga porodica Geréb de Vingárt. Turci ga osvajaju 19. septembra 1551. godine pod komandom Mehmed-paše Sokolovića, i u njihovim rukama je do 1688. Prema uslovima Karlovačkog mira, razorena su sva utvrđenja na Tisi, pa je i bečejska tvrđava do temelja srušena 5. maja 1701. godine. Ostaci tvrđave na obali Tise smetali su plovidbi, pa je deo prema reci dodatno miniran i razrušen 1911. godine.


Tipičan srednjevekovni grad na vodi, nalazio se na obali Tise sa 30m širokim i 3m dubokim opkopom sa ostalih strana, a jedini ulaz bio je preko pokretnog mosta pa kroz gradsku kapiju zaštićenu sa boka polu-kulom. U sredini se nalazilo malo uzvišenje sa gradskom kulom, a iza nje, naslonjen na zid bio je stan komadanta tvrđave. Na osnovu sačuvanog plana koji je pre rušenja izradio kapetan de Kolet 1701. godine, tvrđava je imala kvadratnu osnovu po sredini prelomljenih zidova, sa po jednom pravougaonom kulom na svakom uglu. Međutim, trasa sačuvanih zidova je manje pravilna i ne odgovara ovom planu.


Jezgro zidova je od lomljenog kamena izmešanog sa opekom, oplata je donekle od opeke, a gornji deo zida je rađen i spolja od kamena. Zidovi su bili masivni, severni zid bio je debeo 3.3m, a zid kule 3.8m. Kule su bile u sastavu zidina, i otvorene prema unutrašnjosti tvrđave.


Izvori:
  • Rudolf Šmit, Đurđe Bošković: Srednjevekovni gradovi u Vojvodini
  • sajt www.novibechej.com, pristupljeno u maju 2017.

Posle obilaska tvrđave, vratili smo se u Novi Bečej, i uz Slano Kopovo krenuli prema Arači. Crkva je vrlo markantna, i već iz daleka se uočava kako dominira okolnim njivama.

Arača


http://y2u.be/BtvTXaOXrcY

Arača se nalazi na blago uzvišenom terenu između Novog Bečeja, Novog Miloševa i Bašaida. Prva crkve u Arači bile su podignute u kasnoj antici, a neki objekti su postojali i između devetog i jedanaestog veka (sa mogućnošću kontinuiteta od kasne antike), dok sadašnji očuvani ostaci najverovatnije potiču iz 1228. godine, i bili su u sklopu benediktanskog samostana. Crkva je opljačkana i porušena 1280. godine, a kaluđeri su pobegli.


Jelisaveta Anžujska obnavlja crkvu 1370. godine, i tom prilikom je izgrađen i toranj ispred apside severne strane. Pred turska osvajanja, crkva je utvrđena, i Turci je spaljuju 1551. godine. Od tada nije obnavljana, a prvi konzervatorski radovi vrše se tek krajem XIX veka.


Uz crkvu je postojalo srednjevekovno naselje, koje je u XV veku bilo u posedu Stefana Lazarevića, i kasnije Đurđa Brankovića, koji ovaj kraj naseljavaju stanovništvom iz Srbije. I tokom turskog perioda, selo je naseljeno Srbima. Nakon austrijsko-turskog rata i pomeranja granice, Arača ulazi u sastav Austrijske carevine. Zbog teških uslova života u Banatu i velikog kuluka i poreza, mnoga sela su napuštena i raseljena. To se desilo i sa Aračom oko 1720. godine. Stotinak godina kasnije, Araču kratko oživljavaju naseljenici iz centralne Mađarske, ali se i oni uskoro raseljavaju po okolnim mestima.


Izvori:

Posle duge pauze u Arači, vratili smo se u Novi Bečej, pokupili Dacu i Žarka i krenuli istim putem nazad za Novi Sad. Sve u svemu, lako dostižna distanca za jednodnevne vožnje iz Novog Sada, ali put NS - Bačko Gradište je malo dosadan, najvećim delom ide kroz saobraćaj i ponavlja se (tamo i nazad). Ali zbog onoga što čeka iza, vredi.



slike (42) | video klipovi (1)

Komentari, ispravke i dopune su dobrodošli...