stalno u pokretu
27. 12. 2009. pesme italijanski

La Guerra Di Piero

tekst pesme na italijanskom i moj pokušaj analize i prevoda
Moćna, jeziva antiratna pesma Fabrizio De André-a, inspirisana pričama njegovog ujaka o doživljajima u planinama Albanije tokom Grčko-italijanskog rata.
[ vreme čitanja: ~ 8 min. ]


http://y2u.be/KoYw0LHEWLM

Dormi sepolto in un campo di grano
non è la rosa non è il tulipano
che ti fan veglia dall'ombra dei fossi,
ma sono mille papaveri rossi.

«Lungo le sponde del mio torrente
voglio che scendan i lucci argentati,
non più i cadaveri dei soldati
portati in braccio dalla corrente.»

Così dicevi ed era d'inverno
e come gli altri verso l'inferno
te ne vai triste come chi deve
il vento ti sputa in faccia la neve.

Fermati Piero, fermati adesso
lascia che il vento ti passi un po' addosso,
dei morti in battaglia ti porti la voce,
chi diede la vita ebbe in cambio una croce.

Ma tu non lo udisti e il tempo passava
con le stagioni a passo di giava
ed arrivasti a varcar la frontiera
in un bel giorno di primavera.

E mentre marciavi con l'anima in spalle
vedesti un uomo in fondo alla valle
che aveva il tuo stesso identico umore
ma la divisa di un altro colore.

Sparagli Piero, sparagli ora
e dopo un colpo sparagli ancora
fino a che tu non lo vedrai esangue,
cadere in terra a coprire il suo sangue.

«E se gli sparo in fronte o nel cuore
soltanto il tempo avrà per morire
ma il tempo a me resterà per vedere
vedere gli occhi di un uomo che muore.»

E mentre gli usi questa premura
quello si volta ti vede ha paura
ed imbracciata l'artiglieria
non ti ricambia la cortesia.

Cadesti a terra senza un lamento
e ti accorgesti in un solo momento
che il tempo non ti sarebbe bastato
a chieder perdono per ogni peccato.

Cadesti a terra senza un lamento
e ti accorgesti in un solo momento
che la tua vita finiva quel giorno
e non ci sarebbe stato ritorno.

«Ninetta mia, crepare di Maggio
ci vuole tanto troppo coraggio.
Ninetta bella, dritto all'inferno
avrei preferito andarci in inverno.»

E mentre il grano ti stava a sentire
dentro le mani stringevi il fucile,
dentro la bocca stringevi parole
troppo gelate per sciogliersi al sole.

Dormi sepolto in un campo di grano
non è la rosa non è il tulipano
che ti fan veglia dall'ombra dei fossi
ma sono mille papaveri rossi.

Pokopan spavaš u žitnome polju
Ali ni ruže ni tulipani
Ne bde uz tebe u seni tvog jarka
Već crveno mnoštvo divljega maka.

«U vodama brzim potoka moga
Srebrni odsjaj videti želim
Planinskih riba, ne bledih lica
Mrtvih vojnika što bujica nosi.»

Poziv je stig‘o, bila je zima
Da ide se složno, pakao zove
Tuga se nosi i ide ko teran
Dok sitan sneg lice ujeda.

Zastani Piero, zastani odmah
Oslušni glase vetar što nosi
Mrtvih vojnika u borbama palim
Drvenim krstom život što trampe.

Al’ čuo nisi i vreme je došlo
U stroju ideš kroz godišnja doba
Na granični prelaz sada ti stupaš
Jednog lepog proletnjeg dana.

I dok ideš s‘ bremenom duše
U polju pod sobom vidiš čoveka
Na licu mu brige iste k‘o tvoje
Na telu pak bluza pogrešne boje.

Ubij ga Piero, zapucaj sada
Jedan za drugim ređaj rafale
Sve dok pred sobom ne vidiš krv
Kako iz njega sipa po zemlji.

«Al‘ da li da pucam, u čelo il‘ srce
Uzmem mu život, uzmem mu dane
I potom da gledam tamo gde leži
Oči čoveka kog smrt traži.»

Al‘ briga ta tebe dok mori
On se okrenu, u strahu te spazi
Oruđe smrti svoje on zgrabi
I brizi toj dug ne uzvrati.

Na zemlju padaš, muklo bez glasa
I odma‘ za tren spoznaja stiže
Da vremena dosta imati nećeš
Za svaki greh oprost da moliš.

Na zemlju padaš, muklo bez glasa
I odma‘ za tren spoznaja stiže
Da tvojem životu danas je kraj
I da za tebe povratka nema.

«Najdraža moja, mreti u maju
Previše snage od mene ište
Prelepa moja, pravo u pak‘o
Ledene bih zime pošao rađe.»

Poslednji dah žito dok čeka
U ruci ti puška
U ustima reči
Led što ni sunce otopiti neće.

Pokopan spavaš u žitnome polju
Al‘ ni ruže ni tulipani
Ne bde uz tebe u seni jarka
Već crveno mnoštvo divljega maka.

Moje znanje italijanskog je u najboljem slučaju rudimentarno, i za ovaj prevod sam se umnogome koristio rečnikom i engleskim prepevima. Ovo je moj doživljaj pesme i neke stihove nisam doslovno preveo (navešću u produžetku koje).

U pesmi se prožimaju dva glasa, glas naratora svesnog strahota rata i glas Piera koji nema snage da im se odupre.

Umesto na vojnom groblju gde bi bio okružen ružama i lalama, Piero leži u žitnom polju u neobeleženom grobu, i oko njega rastu bulke. Posle Prvog svetskog rata bulke su postale čest simbol stradalih vojnika (na pr. John McCrae: In Flanders Fields).

Piero vapi da se otrgne od bujice rata i da se vrati u tok normalnog života u rodnom kraju.

Stigao je poziv u rat, i kao i mnogi i Piero se odazvao, iz dužnosti ili nedostatka snage da se odupre.

Narator ga upozorava da zastane dok nije kasno, da ne menja život za drveni krst na groblju (koji ironično na kraju ni ne dobija). Ali Piero ne čuje, on maršira pod inercijom, ide u rat. U stihu con le stagioni a passo di giava, giava je “java”, ples “stiskavac” koji je bio popularan posle rata. Nisam baš razumeo taj stih, da li se godišnja doba smenjuju u ritmu tog plesa, da li je proleće sezona kada se pleše ili je ples metafora za marširanje u stroju.

Piero ide opterećen, sa “bremenom duše”, on brine da će morati da oduzme život, bori se sa tim, i kada u dolini ispod sebe vidi neprijateljskog vojnika, u njemu prepoznaje sebe - malog čoveka bačenog u ratnu stihiju.

Narator ga ironično upozorava da puca, da ubije tog čoveka, ali Piero je neodlučan, plaši ga konačnost tog čina, plaši ga da će po prvi put u oči gledati kako umire čovek kojeg je upucao.

Ali neprijateljski vojnik ga je spazio i u strahu odmah zapucao, nije mu uzvratio tu “ljubaznost” oklevanja i kontemplacije (non ti ricambia la cortesia).

Pogođen je, pada na zemlju bez glasa, postaje svestan svoje nemoći, vremena koje mu ističe, života kojem je ubrzo kraj. Njegove poslednje misli idu devojci, Nineti (ovo ime mi je skroz kvarilo ritam stiha na srpskom pa sam ga izbacio), žali što umire mlad (u maju svog života) umesto u zimu starosti, a i istovremeno što napušta svet u proleće kada je sve živo i bujno.

Dok steže pušku napušta ga toplina života i u ustima mu se lede poslednje reči za koje nema snage da ih izusti.

slike (1) | video klipovi (1)