stalno u pokretu
06. 04. 2018. Vojvodina * Sonja Bajandićeva Jovanović
Sonja Bajandićeva Jovanović

Egzotična Vojvodina

Umesto opskurnih podataka iz istorijskih fusnota, lokalnih angdota i legendi, 'Egzotična Vojvodina' je rezultat površnog i lenjog istraživanja koje je verovatno bilo svedeno na Internet i par opštih enciklopedija.

goodreads

Imenik naselja Vojvodine, gde se na jednom mestu mogu naći kratki podaci o istoriji naselja, bitnim ljudima, građevinama i događajima koji su se tu odvijali. Autorka nastoji da održi neobavezan i neformalan ton tekstova, pa često tekstovi deluju neozbiljni - praznine koje su joj ostale prilikom potrage za građom popunjava proizvoljnim zaključcima koji otkrivaju da joj istorija baš nije poznata.

Na primer pišući o naseljavanju Đurđeva, navodi kako su se temerinski ratari naljutili na svog grofa, i eto tako jednog dana rešili da se sele, a našli su zgodno mesto u blizini i tu podigli Đurđevo. Onda su to čuli seljaci u Čelarevu, pa se doselili i oni. Pri tom autorka ne pominje da je Temerin bio izvan Šajkaškog bataljona a novonaseljeno Đurševo unutar njegovih granica, da seljaci na posedima 1800. godine nipošto nisu mogli svojevoljno da se sele kuda žele, da je postojala namera povećanja gustine naseljenosti Bataljona i da su kolonizaciju sprovodile u saradnji vojne i civilne vlasti.

To je samo jedan primer, koji je tipičan za mnoge tekstove. Takođe, svesno ili nesvesno autorka izbegava sva mesta za koja joj se čini da bi mogla da budu osetljiva. Na primer u tekstu o naseljavanju Budisave ne pominje da je selo naseljeno Mađarima kako bi se izmenio nacionalni sastav Šajkaške, ili u tekstu o Čurugu ni jednim slovcetom ne pominje Raciju i njene strašne posledice, kao ni spomenik na obali Tise. Isti je slučaj i za Žabalj i Crnu ćupriju.

Autorka ne navodi svoje izvore, a posebno bi mi bilo interesantno da vidim odakle je preuzela neke od legendi koje navodi. Mnoge od tih legendi su vrlo trivijalne i nemaštovite, i ne bih se iznenadio da ih je autorka sama, bez previše truda, izmislila radi popune tekstova. Na primer, navodi da je po legendi Budisava dobila to ime po uključenju u Kraljevinu SHS, po nekom geometru Savi koji je u blizni radio premeravanje, pa su meštani govorili “Budi kao Sava” ili “ne budi Sava”, i da je tako ostalo ime sela. Nakon dva minuta guglanja dolazi se do podatka da je toponim Budisava, u blizini kog je krajem XIX veka podignuto selo (pod drugim nazivima) znatno stariji. Što ne iznenađuje, pošto je velika većina naziva šajkaški sela iz predturskog perioda.

U knjizi sa naslovom “Egzotična Vojvodina” očekivao bih da nađem opskurne podatke iz istorijskih fusnota, deliće istorije i kulture, nedovoljno važne da uđu u veliku i opštu istoriju ali itekako važne za istoriju i identitet pojedinih naselja. Kazivanja seoskih staraca koja nisu i niti će ući u velike i ozbiljne istorije. Na primer, voleo bih da su u knjizi navedene i opisane pojedine građevine u selima, bilo zbog njihove funkcije (mlin, kovačka radnja, itd) ili kuće starih familija koje su utkane u život tog sela. Da se pomene kamen na kojem stojao Svetozar Miletić, mesto sa kog se obratio Đorđe Stratimirović, kafanu u kojoj je pio Đura Jakšić…

Autorka nema intimno znanje o većini sela o kojima je pisala i građu je sakupljala iz opštih izvora i stoga mala vojvođanska sela nisu dobila veću pažnju od tih nekoliko crtica koje je preuzimala iz enciklopedija i monografija.

Knjiga je zgodna jer se na jednom mestu mogu naći kratki uvodni tekstovi o svim naseljima u Vojvodini, ali ništa više od toga.