stalno u pokretu
15. 10. 2016. aaa Dragoljub M. Pavlović * bbb revolucija 1848 49 * bbb Vojvodina * bbb Srbija * bbb srpski ekspanzionizam
Dragoljub M. Pavlović

Srbija i srpski pokret u Južnoj Ugarskoj 1848 i 1849


/1848. godine, Kneževina Srbija je mala, ruralna vazalna pokrajina Turske carevine sa ograničenim ovlašćenjima. Njena pozicija je vrlo slaba i nestabilna, dodatno zakomplikovana dinastičkim borbama Karađorđevića i Obrenovića. Vlast kneza Aleksandra Karađorđevića ograničavaju “ustavobranitelji”, oligarhija sastavljena od pogatih trgovaca i zemljoposednika. Odnosi sa “spoljnim svetom” se svoda na dva “pokroviteljska dvora”, ruski i turski, koji se neprestano mešaju u sva unutrašnja pitanja.

Mađarska revolucija i reakcije na nju u Južnoj Ugarskoj su prva prilika koju Srbija dobija da izađe na pozornicu svetske politike, i knez Aleksandar i krug državnika oko njega (Ilija Garašanin) je koriste da ojačaju svoju poziciju, da se odbrane od intriga pristalica Obrenovića i da spreče dinastički prevrat. Takođe, iako ne uspevaju u potpunosti da neutrališu Tomu Vućića, jednog od namoćnijih i najbogatijih ljudi u Srbiji, bar ga neko vreme izoluju.

Srbija manevriše, pokušava da utiče na tokove Srpskog pokreta i savija se kako vetar duva iz pravca Istanbula, Sankt Petersburga ili Beča.

Ova knjiga je pisana prvenstveno na osnovu arhivskog materijala iz Srbije, pa joj je zato i ugao takav - naglasak je prvenstveno na ulozi Srbije dok su događanja u Vojvodini u drugom planu. Citirani su brojni novinski članci iz tog vremena, izveštaji i pisma, od kojih su mnoga izgorela u Narodnoj biblioteci u Beogradu 5. aprila 1941.